Który to Bolek, a który Lolek? Jak ich rozróżnić?

Masz w głowie obraz dwóch chłopców z bajki, ale ciągle mylisz, który to Bolek, a który Lolek? W kilku prostych krokach da się to raz na zawsze uporządkować. Z tego tekstu dowiesz się, jak ich rozróżnić po wyglądzie, charakterze i ciekawych szczegółach z historii serialu.

Dlaczego Bolek i Lolek wciąż się mylą?

Dwa krótkie imiona, podobne brzmienie i duet, który przez lata prawie wcale nie mówił – to przepis na wieczne pomyłki. Wielu dorosłych przyznaje, że oglądało „Bolka i Lolka” w dzieciństwie, ale do dziś nie ma pewności, kto jest kim. Imiona wręcz rymują się ze sobą, a w pamięci zostaje po prostu para nierozłącznych braci.

Do tego dochodzi fakt, że twórcy od początku postawili na obraz i ruch, a nie na dialogi. Przez kilkanaście lat, aż do 1977 roku, Bolek i Lolek porozumiewali się głównie gestem, mimiką i muzyką. Dla małego widza liczyła się przygoda, a nie to, czy to akurat Bolek ucieka przed gorylem, czy Lolek buduje rakietę. Pytanie „który jest który” pojawiało się dopiero po latach, gdy kultowa bajka stała się częścią wspomnień.

Im dalej od czasów PRL, tym mniej oczywiste jest też znaczenie ich imion. Bolek jako zdrobnienie od Bolesława funkcjonuje do dziś, ale Lolek od Karola brzmi już dla wielu osób dziwnie i staroświecko. Trudno więc liczyć, że samo imię pomoże dziecku trafić na właściwą postać.

Jak wyglądają Bolek i Lolek?

Najpewniejszym sposobem, by odróżnić bohaterów, jest po prostu ich wygląd. Autorami rysunkowego wizerunku byli Władysław Nehrebecki, Alfred Ledwig i Leszek Lorek. To oni ustalili charakterystyczne proporcje, stroje i fryzury, które do dziś są wizytówką tej pary.

Bolek

Bolek to ten, którego najłatwiej skojarzyć z ruchem i energią. Na ekranie jest wyższy i szczuplejszy, a jego sylwetka przypomina długą kreskę z dużą, lekko wydłużoną głową. Ma też więcej włosów, co w połączeniu ze wzrostem sprawia, że od razu „wyrasta” ponad brata. Projektanci ubrali go w czerwone szorty i żółtą bluzę, czyli zestaw, który mocno wybija się na tle plansz i tłumów.

Na ilustracjach i w książkach wydawnictwa Znak Bolek zwykle wygląda jak naturalny lider. Częściej bierze inicjatywę, szybciej reaguje, chętnie przewodzi zabawie czy wyprawie. W wielu odcinkach serii „Przygody Bolka i Lolka” to on wpada na pomysł wyprawy, pojedynku czy eksperymentu. Rysunek podkreśla tę rolę – smukła postać, żywe kolory, wyprostowana sylwetka.

Lolek

Lolek jest jego zaprzeczeniem w sposób bardzo czytelny już przy pierwszym spojrzeniu. Jest niższy i tęższy, z charakterystyczną okrągłą buzią „jak księżyc w pełni”. Ma znacznie mniej włosów, co tworzy z niego postać bardziej poczciwą i nieco zabawną z samego wyglądu. W przeciwieństwie do Bolka nosi zwykle fioletowe spodnie na szelkach i biały podkoszulek.

Wiele osób zapamiętuje Lolka właśnie przez te zbyt obszerne spodnie, które blokują bieganie, spadanie z płotu czy potykanie się o własne nogawki. W książce „Tort urodzinowy” Lolek to pomysłodawca szalonego wypieku z proszkiem do prania, a więc postać, która szybciej wpada w tarapaty. Rysunek wzmacnia wrażenie chłopca nieco bardziej niezdarnego, ale pełnego fantazji.

Prosty sposób na zapamiętanie różnic

Jeśli wciąż zastanawiasz się, jak w trzy sekundy rozpoznać, który to Bolek, a który Lolek, warto oprzeć się na jednym prostym zdaniu, które powtarzało wiele artykułów o tej bajce.

Bolek to ten wyższy. I szczuplejszy. W czerwonych szortach.

Dla Lolka zostaje automatycznie reszta cech: niższy, tęższy, z fioletowymi spodniami i białym podkoszulkiem. Dobrze działa też podział kolorystyczny: Bolek to „czerwono-żółty”, Lolek – „fioletowo-biały”. Jeśli uczysz tego dziecko, możesz oprzeć się na prostym skojarzeniu kolorów i kształtów, nie wchodząc w bardziej zawiłe fakty z historii serialu.

Pomocne bywa także wypunktowanie kontrastów między braćmi. W codziennej rozmowie z maluchem sprawdza się lista takich „przeciwieństw”, które łatwo zapamiętać:

• jeden jest wysoki i chudy, drugi niski i pulchny,
• jeden ma czerwone krótkie spodenki, drugi długie fioletowe spodnie na szelkach,
• jeden nosi kolorową bluzę, drugi prosty biały podkoszulek,
• jeden ma więcej włosów na głowie, drugi wyraźnie mniej.

Czy imiona pomagają rozróżnić Bolka i Lolka?

Same imiona niosą sporo ciekawych historii. Bolek to skrót od imienia Bolesław, które w Polsce nadal spotyka się w starszym pokoleniu. Lolek natomiast to dawne, dziś już rzadkie zdrobnienie od Karola. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu „Lolek” jako forma pieszczotliwa był czymś zupełnie naturalnym, teraz wiele dzieci nie słyszało tego wariantu ani razu.

Co zaskakujące, imiona Bolka i Lolka nie powstały wyłącznie na potrzeby kreskówki. Nawiązują do przedwojennego filmu „Bolek i Lolek” z 1936 roku, w którym obie role zagrał Adolf Dymsza, ulubiony aktor Władysława Nehrebeckiego. Serial animowany jest więc po części hołdem dla kina sprzed wojny i dla polskiej tradycji komediowej.

Pochodzenie imion

Inspiracją dla całej serii były zabawy synów Nehrebeckiego – Jana i Romana. Ich dziecięce psoty stały się bazą do pierwszych scenariuszy pisanych od 1962 roku. Twórca chciał stworzyć postacie, które każdy chłopiec rozpozna w swoim podwórkowym świecie. Dwóch braci, proste imiona, brak skomplikowanych dialogów – wszystko miało być czytelne nawet bez tłumaczenia.

Imiona musiały dobrze brzmieć razem i mieścić się w krótkich planszach tytułowych. Zestaw „Bolek i Lolek” okazał się strzałem w dziesiątkę. Rym, rytm i proste litery uczyniły z nich duet, którego nazwy dzieci szybko uczyły się pisać. To właśnie podobieństwo brzmienia sprawia jednak, że tak trudno przypisać je do właściwych sylwetek.

Dlaczego pierwotny pomysł się zmienił?

Nehrebecki planował początkowo zupełnie inny podział. W jego wizji Bolkiem miał być niższy i grubszy chłopiec, a Lolkiem wyższy i szczuplejszy. Takie zestawienie bardziej odpowiadało charakterom jego własnych synów. W studiu filmowym toczyła się jednak burzliwa dyskusja o tym, jak powinni wyglądać bohaterowie.

Rada artystyczna Studia Filmów Rysunkowych w Bielsku‑Białej przegłosowała autora i ostatecznie zamieniono projekty postaci. Bolek został wysoki, a Lolek niski. Imiona pozostały jednak przy nowych sylwetkach. To jedna z przyczyn dzisiejszego zamieszania – opis Nehrebeckiego wciąż krąży po różnych publikacjach, a telewidz zna już tylko wersję zatwierdzoną na ekranie.

Co jeszcze wyróżnia Bolka i Lolka?

Wygląd to jedno, ale wielu widzów pamięta też braci przez pryzmat charakteru i zachowania. W serii nakręconej w latach 1963–1986 twórcy konsekwentnie budowali między nimi kontrast nie tylko fizyczny, lecz także psychiczny.

Charakter i sposób zachowania

Bolek często bywa bardziej zdecydowany, niekiedy wręcz dominujący. W odcinkach takich jak „Podwórkowa Agencja Kosmiczna” czy „Szalony tydzień Bolka i Lolka” widać go w roli inicjatora całej zabawy. Podejmuje ryzyko, pcha akcję do przodu, czasem bez zastanowienia. Można powiedzieć, że to typowy „starszy brat”, choć serial nigdy wyraźnie nie podaje, który jest starszy.

Lolek natomiast częściej przyjmuje rolę pomocnika lub kompana, który reaguje na pomysły Bolka. W materiałach książkowych, na przykład w opowiadaniu „Magiczne urodziny” czy „Ukryte talenty”, to on odkrywa w sobie nowe zdolności albo wpada w kłopoty, które trzeba potem wspólnie rozwiązać. Okrąglejsza sylwetka i bardziej nieporadne ruchy budują wrażenie chłopca empatycznego, ale mniej stanowczego.

Głos, muzyka i brak dialogów

Przez wiele lat Bolek i Lolek rozumieli się „bez słów”. Dopiero w pełnometrażowym filmie „Wielka podróż Bolka i Lolka” z 1977 roku bohaterowie przemówili po raz pierwszy. Co ciekawe, głosy podkładały aktorki: Ewa Złotowska, Ilona Kuśmierska, Danuta Mancewicz i Danuta Przesmycka. Wcześniej całą opowieść niosły obraz i muzyka.

Najbardziej rozpoznawalny motyw skomponował Waldemar Kazanecki, a przy innych odcinkach pracował także Tadeusz Kocyba. Melodia szybko wchodziła w ucho i dla wielu widzów do dziś jest pierwszym sygnałem, że na ekran za chwilę wejdzie wysoki chłopiec w czerwonych szortach i jego niższy towarzysz w fioletowych spodniach.

Różnice między bohaterami dobrze widać, gdy zestawi się ich z trzecią ważną postacią serialu – dziewczynką Tolą, którą wprowadzono w 1973 roku. Poniższa tabela pokazuje najbardziej charakterystyczne elementy wyglądu całej trójki:

Kontrast między Bolkiem a Lolkiem został zaprojektowany świadomie – od wzrostu, przez ubiór, aż po sposób poruszania się.

Jak Bolek i Lolek wrócili do książek i gadżetów?

Po zakończeniu produkcji filmów w 1986 roku wydawało się, że duet pozostanie już tylko telewizyjną legendą. Stało się jednak inaczej. W plebiscycie „Dobranocka wszech czasów” organizowanym przez TVP i „Gazetę Wyborczą” w 1997 roku Bolek i Lolek zajęli pierwsze miejsce, wyprzedzając Smerfy oraz „Wilka i Zająca”. Ten wynik pokazał, jak silnie bohaterowie tkwią w pamięci kilku pokoleń.

Wydawnictwa szybko podchwyciły ten sentyment. Znak Emotikon rozpoczął serię książek „Nowe przygody Bolka i Lolka”, a obok nich pojawiły się łamigłówki, kolorowanki, labirynty oraz seria do nauki angielskich słówek. Autorzy tacy jak Elżbieta Lekan, Marcin Wicha, Rafał Kosik czy Bronisław Maj dopisali współczesne historie do klasycznego duetu, zachowując ich wygląd i podstawowe cechy charakteru.

Na fali popularności powróciły także zabawki, figurki, gry planszowe i komputerowe z wizerunkiem chłopców. W Bielsku‑Białej, gdzie działało Studio Filmów Rysunkowych, stanął w 2011 roku pomnik Bolka i Lolka – brązowe postacie o wysokości 120 cm, między którymi umieszczono globus. Dla wielu dzieci to pierwszy moment, gdy mogą „na żywo” porównać, który z bohaterów jest wyższy, a który niższy.

Ciekawym uzupełnieniem tej mody na powrót do dawnych bajek są też inne wznowienia. Na półkach obok Bolka i Lolka stoją dziś Miś Uszatek, Gąska Balbinka, seria „Poczytaj mi, mamo” czy „Klementyna lubi kolor czerwony”. Wspólnie tworzą obraz polskiej animacji, w której Bolek i Lolek pełnią rolę jednych z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów – niezależnie od tego, ile razy widz pomyli ich imiona.